Samen Verder Kijken: proactieve zorgplanning bij mensen met een verstandelijke beperking in Prinsenstichting

Prinsenstichting investeert sinds 2019 aanzienlijk in palliatieve zorg, zoals door deelname aan het ZonMw-project 'Gereedschapskist' en schrijven van ons beleid 'Palliatieve zorg'. Desondanks bevatte onze palliatieve zorg in 2023 knelpunten over proactieve zorgplanning zoals 1. er is onvoldoende deskundigheid van zorgprofessionals over proactieve zorgplanning, 2. er zijn onduidelijke werkafspraken over proactieve zorgplanning en 3. er is onvoldoende participatie van naasten en cliënten in proactieve zorgplanning. 

Doel

Het doel was om gedurende 18 maanden (2023-2024) de kwaliteit van palliatieve zorg die geboden wordt bij Prinsenstichting ‘gezamenlijk’ te verbeteren met de implementatie en borging van de interventie 'Proactieve zorgplanning van mensen met een verstandelijke beperking' in het beleid en de werkwijze van zorgprofessionals. 'Gezamenlijk' verwijst hierbij naar relevante partijen zoals zorgprofessionals, managers, naasten/wettelijke vertegenwoordigers, cliënten en medewerkers van ondersteunende diensten.

Aanpak/werkwijze

Intern verspreidden we een opiniestuk op basis van een groepsinterview met sleutelfiguren rondom de projectgroep. We implementeerden een training bij 65 zorgprofessionals en borgden het in ons beleid. Samen met wettelijke vertegenwoordigers ontwikkelden we een papieren informatieboekje voor naasten om uit te delen door palliatieve zorgconsulenten. We implementeerden hulpmiddelen (checklist samenwerking, gespreksformat, besluitvormingskaart medische interventies) in het elektronisch cliëntendossier (ECD) en in het kwaliteitshandboek (werkboek wensen cliënt). Een cliënt-ervaringsdeskundige hielp in de keuze van hulpmiddelen voor cliënten. De hulpmiddelen zijn geborgd in het werkproces stroomschema en het stroomschema zelf (ontworpen met zorgprofessionals) is geborgd in ons beleid. Ons beleid werd gepresenteerd tijdens het National Congres Palliatieve Zorg 2024.

Samenwerkingspartners

Er is samengewerkt tussen zorgprofessionals (voornamelijk arts verstandelijke gehandicapten (VG) en palliatief zorgconsulenten, daarnaast regiebegeleiders, gedragsdeskundigen en geestelijke verzorgers), ondersteunende diensten (coördinator wetenschap, beleid, ECD Pluriform Beheer, opleidingen, communicatie), strategisch managers, wettelijke vertegenwoordigers en een cliënt-ervaringsdeskundige (ook zijn projectresultaten gedeeld met de regionale partner Odion). Het doel van deze samenwerking was om het perspectief, de ervaring en de mogelijkheden van verschillende partijen te benutten. Dit werd nodig geacht om het draagvlak voor en bruikbaarheid van de interventie te vergroten. De toegevoegde waarde voor het project was een laagdrempelige bespreekbaarheid van knelpunten. Bijzonder is dat er een dialoog is ontstaan over proactieve zorgplanning.

Resultaten

We ontwikkelden een training proactieve zorgplanning dat de deskundigheid van zorgprofessionals vergroot. Verder ontwikkelden we (digitale) hulpmiddelen: informatieboekje voor naasten, checklist samenwerking, gespreksformat, besluitvormingskaart medische interventies, werkboek wensen cliënt. Deze leidden tot deskundigheidsbevordering bij naasten, zorgprofessionals en cliënten, mogelijkheid voor eenduidige samenwerking (zorgprofessionals) en participatie (naasten, cliënten). We hebben een nieuw beleid: stroomschema. Dit creëert de mogelijkheid voor eenduidige samenwerking (zorgprofessionals) en participatie (naasten, cliënten). Zorgplannen bevatten herkenbaar proactieve zorgplanning: de arts VG voegt episode (diagnose) 'palliatieve zorg' toe na markering, ingevulde hulpmiddelen staan in 'naslagwerk', cliëntdoelen over palliatieve zorg zijn meer herkenbaar. Dit bevordert deskundigheid van zorgprofessionals en kwaliteit van leven van cliënten (onder andere nooddossier voor ziekenhuizen).

Vervolg

We willen een aantal vervolgstappen nemen:

1. Voorzetten van (opfris)training proactieve zorgplanning en doorontwikkelen van het kwaliteitspaspoort.
2. Behalen van concretere samenwerking tussen palliatief zorgconsulenten en gedragsdeskundigen (onder andere voor markering en cliëntdoelen).
3. Sterker positioneren van proactieve zorgplanning via palliatief zorgconsulenten (onder andere formatie, Comfort Team, regionale kennisuitwisseling, interne publiciteit). En ervaring opdoen met cliëntregistratie en symptoomrapportage in palliatieve zorg.
4. Indien nodig Palliatieve Tijdslijn meer integreren in ons stroomschema door Comfort Team.
5. Periodieke evaluatie van het stroomschema door beleidsmedewerker met Comfort Team.