Mobiele menu

Towards a healthy urban living environment for all in Utrecht: a sytems approach (phase 2, IGLO)

Onze leefomgeving is van groot belang voor de volksgezondheid en het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. In het project IGLO - Iedereen een Gezonde LeefOmgeving in Utrecht - gaat het om leren begrijpen hoe samen met bewoners en praktijkpartners kan worden geëvalueerd wat het met de gezondheid van bewoners doet als er in ingrepen in de leefomgeving worden gedaan.

Doel

 We onderzochten hoe en via welke mechanismen maatregelen tot een betere gezondheid kunnen leiden, welke data beschikbaar zijn binnen buurten, hoe informatie bij burgers kan worden verzameld en hoe mensen hiervoor konden worden bereikt.

Aanpak

Van september 2018 tot maart 2023 volgde het project IGLO vier ruimtelijke interventies als ‘natuurlijke experimenten’ in de wijk Overvecht, om het effect ervan op (determinanten van) gezondheid te evalueren. Het ging om (1) een sociaal renovatie traject van een flat, (2) de sloop van een flat en (3) groene plekken in en  (4) buiten de wijk. Aanvullend werd een literatuur review over sociaal renoveren gedaan en een mogelijke toepassing van een complexe systeem benadering onderzocht.

Werkwijze

Met interviews, vragenlijstonderzoek en metingen werd nauw aangesloten bij activiteiten en bewonerscontacten van de woningcorporatie en projectontwikkelaar bij de renovatie en sloop, Dat was intensief maar leverde een goed bereik op. Ook werden werksessies met projectontwikkelaar, woningbouwcorporaties en een bewonersklankbordgroep gehouden. Het onderzoek aan groen-interventies beperkte zich tot behoefte onderzoek, omdat de interventies (nog) niet werden uitgevoerd. Professionals en bewoners leverden input via sessies, klakbordgroep van sleutelfiguren en via vragenlijstonderzoek van deur tot deur.

Samenwerkingspartners

Het IGLO-consortium werd gevormd door Universiteit Utrecht, Universitair Medisch Centrum Utrecht, Hogeschool Utrecht, Gemeente Utrecht, POSAD Spatial Strategies, Stichting Utrechtse Woningcorporaties, RIVM, Staatsbosbeheer en Leidsche Rijn Julius Gezondheidscentra. Samenwerking met praktijkpartners en bewoners breidde zich uit tijdens de onderzoeksfase met onder andere woningbouwcorporaties, projectontwikkelaar, bewonersklankbordgroep.

Resultaten

Bij de evaluatie van kleinschalige omgevingsmaatregelen kunnen wetenschappelijke modellen dienen als startpunt voor een toegepaste benadering, waarbij onderdelen van de leefomgeving (groen, wonen) verbonden worden aan gezondheid van bewoners. Beschikbare data en registraties hebben niet altijd een passend aggregatieniveau, waardoor aanvullende metingen en vragenlijstonderzoeken nodig waren. Het bereik van bewoners was een grote uitdaging in deze evaluatie, die creativiteit vereiste, en samenwerking met praktijkorganisaties en nauw contact met bewoners.

Renovatie van sociale huurwoningen leidde meetbaar tot hogere waardering en minder klachten van de woning, maar binnen een jaar nog niet tot meetbare verbetering van ervaren gezondheid, mentale gezondheid of eigen regie. Groene plekken in de wijk zelf werden vooral benut voor ontmoeting, picknick en spelen, terwijl groen buiten de wijk (het Gagelbos) werd op een andere manier gewaardeerd om de weidsheid, rust en natuur en benut voor wandelen, fietsen of sporten.

Een belangrijke algemene conclusie bij alle casussen was dat veel mensen zich thuis voelen in Overvecht, ondanks de vele negatieve verhalen die er zijn over de wijk. Sociaal contact tussen buurtgenoten is weliswaar beperkt, maar dit werd door bewoners niet als probleem ervaren. Opvallend was wel dat ‘veiligheid’ en ‘afval’ met alle interventies in verband werden gebracht, waardoor het mogelijk ook meer dan nu het geval is, een onderdeel van een oplossing moet zijn. Dit zijn bekende problemen in Overvecht, maar ze zijn randvoorwaardelijk en overheersend, waardoor mogelijke positieve effecten van interventies in de leefomgeving minder goed  zichtbaar worden.

Kenmerken

Projectnummer:
5310013211
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2019
2023
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
prof. dr. FJ van Lenthe PhD
Verantwoordelijke organisatie:
Universiteit Utrecht
Afbeelding
Kennisbundel gezonde wijk

In de kennisbundel Gezond leven in gemeente en regio vindt u een selectie van de meest bruikbare kennis uit onderzoek naar gezondheidsaanpakken in de wijk voor gemeenten en GGD’en. In ruim 4 jaar is de kennis opgedaan in 35 projecten, met subsidie uit ons Preventieprogramma.