Mobiele menu

Verpleegkundigen geven het Goede Voorbeeld voor transitiezorg

Projectomschrijving

Ruim 1 miljoen Nederlandse kinderen groeien op met chronische gezondheidsproblemen. De overgang (transitie) naar volwassenheid en naar de volwassenenzorg is een uitdaging, waarbij uitval uit zorg of complicaties op lichamelijk, psychisch of sociaal gebied regelmatig voorkomen. Jongeren en hun ouders hebben baat bij goede voorbereiding, overdracht en nazorg. Daarvoor worden kerninterventies aanbevolen in de nieuwe Kwaliteitsstandaard Transitiezorg (2022).

Doel

Om de implementatie daarvan te bevorderen zijn in dit project 8 verpleegkundige rollen geïdentificeerd in een review en 6 goede voorbeelden van transitiepoli’s, uitgevoerd door verpleegkundigen/verpleegkundig specialisten, beschreven. De goede voorbeelden verschillen van elkaar in de manier waarop transitiezorg is vormgegeven, maar ze maken allemaal gebruik van de kerninterventies:

  • individueel transitieplan (voor de voorbereiding van jongeren)
  • warme overdracht en transitiecoördinator

Aanpak

  • Review van verpleegkundige rol en taken in transitiezorg
  • Quick scan onder verpleegkundigen over werkwijzen van transitiepoli’s, rollen en succes- en faalfactoren
  • Procesevaluatie 6 transitiepoli’s
  • Expertpanels: jongeren/verpleegkundigen denken mee over transitiezorg, rol verpleegkundigen en implementatielessen

Resultaten

Jongvolwassenen geven een hoger rapportcijfer aan de transitiezorg op deze poli’s dan in eerder onderzoek. Verpleegkundigen zijn volgens jongvolwassenen onmisbaar in transitiezorg. Resultaten van dit project zijn samengevat in een podcastserie, praatplaat, de aangepaste Transitie Toolkit en een 7-stappenplan voor het opzetten van een transitiepoli.

Aanbeveling

Om de goede voorbeelden verder te verspreiden, is financiering voor de gezamenlijke zorg op de transitiepoli's noodzakelijk volgens de projectgroep.

Concrete aanbevelingen van jongeren met IBD voor de zorg

Bekijk in de video op YouTube de concrete aanbevelingen van jongeren met IBD voor de zorg:

Afbeelding
Screenshot video transitiezorg concrete aanbevelingen van jongeren met IBD

Praatplaat

De weg die de jongere in de transitieleeftijd aflegt, is visueel vorm gegeven in een praatplaat; een handig gesprekshulpmiddel voor (teams) van professionals die zich bezig houden met transitiezorg. De praatplaat mag kosteloos gebruikt en verspreid worden zoals hij op website opeigenbenen.nu is gepubliceerd.

> Download de praatplaat

Vlog

Meer weten? Dit project en 9 andere projecten gaan aan de slag met een toegankelijk overzicht van goed beschreven praktijkvoorbeelden in de verpleging en verzorging. In een vlogreeks stellen zij zichzelf voor.

> Bekijk de vlogreeks

Producten

Titel: Nursing roles and tasks in transitional care for adolescents with chronic conditions: An integrative literature review.
Auteur: Mulders, G., van Staa, A.L., Ista, W., Sattoe, J.N.T.
Titel: Twintig jaar transitiezorg in Nederland: tien lessen en een vooruitblik.
Auteur: van Staa, A.L.
Titel: Mirror mirror on the wall, who is the best transition team of all? Lessons learned from healthcare professionals' mirror meetings with young people with Inflammatory Bowel Disease.
Auteur: Sattoe, J.N.T., van Heijningen-Tousain, H., van der Horst, J., Escher, J.C., Van Staa A.L.
Titel: Clinics dedicated to transition preparation for adolescents and young adults with chronic conditions: factors influencing their use.
Auteur: Le Roux, E., Bourmaud, A., Jacquin, P., Mahlaoui, N., Guffroy, A., Belot, A., Romier, M., Sattoe, J., Van Staa, A.L., Alberti, C., Mellerio, H., Dumas, A.
Titel: State of the Art of Transition Clinics in the Netherlands : Results from a short survey.
Auteur: Van Staa, A.L., Sattoe, J.N.T.
Titel: Lessons of twenty years of On Your Own Feet: Transitional care in perspective.
Auteur: van Staa, A.L.
Titel: Lessons of twenty years of On Your Own Feet: Transitional care in perspective.
Auteur: van Staa, A.L.
Titel: Adolescenten en HIV.
Auteur: van Staa, A.L.
Titel: Podcastserie Transitiezorg
Auteur: Team Op Eigen Benen i.s.m. Ludo de Boo (BOOCC)
Link: https://www.opeigenbenen.nu/professionals/podcast-serie/
Titel: Praatplaat Jongeren in Transitie (voor professionals)
Auteur: De Betekenaar & Team Op Eigen Benen
Link: https://www.opeigenbenen.nu/professionals/praatplaat-jongeren-in-transitie/
Titel: Handleiding Zeven-stappen voor het opzetten van een transitiepoli
Auteur: Team Op Eigen Benen
Link: https://www.opeigenbenen.nu/professionals/opzetten-transitiepoli
Titel: Fact sheet Resultaten Inventarisatie Transitiepoli's in Nederland
Auteur: Team Op Eigen Benen
Link: https://www.opeigenbenen.nu/professionals/onderzoek/projecten-lopend/
Titel: Nieuwsbrief 1 Goede Voorbeelden Transitiezorg
Auteur: Team Op Eigen Benen
Link: https://www.opeigenbenen.nu/professionals/onderzoek/projecten-lopend/
Titel: Nieuwsbrief 2 Goede Voorbeelden Transitiezorg
Auteur: Team Op Eigen Benen
Titel: Nieuwsbrief 3 Goede Voorbeelden Transitiezorg
Auteur: Team Op Eigen Benen
Titel: Fact sheet Ervaringen van jongeren met Goede Voorbeelden Transitiezorg
Auteur: Team Op Eigen Benen
Link: https://www.opeigenbenen.nu/professionals/onderzoek/projecten-lopend/
Titel: Fact sheet Resultaten Expertmeting Essentiële interventies Transitiezorg
Auteur: Team Op Eigen Benen
Link: https://www.opeigenbenen.nu/professionals/onderzoek/projecten-lopend
Titel: Beïnvloedende factoren voor implementatie van transitiezorg
Auteur: Team Op Eigen Benen
Link: https://www.opeigenbenen.nu/professionals/onderzoek/projecten-lopend/
Titel: Procesbeschrijvingen van de Zes Goede Voorbeelden Transitiezorg
Auteur: Team Op Eigen Benen
Link: https://www.opeigenbenen.nu/professionals/onderzoek/projecten-lopend/
Titel: Opgroeien met een leverziekte: van kind naar volwassene.
Auteur: van Staa, A.L.
Magazine: NLVisie
Titel: Opgroeien met sikkelcelanemie: van kind naar volwassene
Auteur: van Staa, A.L.
Magazine: OSCAR Nieuws
Titel: Self-Management of Young People with Chronic Conditions. A Strength-Based Approach for Empowerment and Support
Auteur: Sattoe, J., van Staa, A., Hilberink, S. (Editors).
Link: https://www.springer.com/gp/book/9783030642921
Titel: Transitie Toolkit
Auteur: Team Op Eigen Benen
Link: https://www.opeigenbenen.nu/transitie-toolkit/

Verslagen


Eindverslag

Ruim één miljoen Nederlandse kinderen groeien op met chronische gezondheidsproblemen. De overgang (transitie) naar volwassenheid en naar de volwassenenzorg is een uitdaging, waarbij uitval uit zorg of complicaties op lichamelijk, psychisch of sociaal gebied regelmatig voorkomen. Jongeren en hun ouders hebben baat bij goede voorbereiding, overdracht en nazorg. Daarvoor worden kerninterventies aanbevolen in de nieuwe Kwaliteitsstandaard Transitiezorg (2022). Om de implementatie daarvan te bevorderen zijn in dit project acht verpleegkundige rollen geïdentificeerd in een review en zes goede voorbeelden van transitiepoli’s, uitgevoerd door verpleegkundigen/verpleegkundig specialisten, beschreven.

De goede voorbeelden verschillen van elkaar in de wijze waarop transitiezorg is vormgegeven, maar ze maken alle gebruik van de kerninterventies: individueel transitieplan (voor de voorbereiding van jongeren); warme overdracht en transitiecoördinator. Jongvolwassenen geven een hoger rapportcijfer aan de transitiezorg op deze poli’s dan in eerder onderzoek. Verpleegkundigen zijn volgens jongvolwassenen onmisbaar in transitiezorg. Resultaten van dit project zijn samengevat in een podcastserie, praatplaat, de aangepaste Transitie Toolkit en een zeven stappenplan voor het opzetten van een transitiepoli.

Om de goede voorbeelden verder te verspreiden, moet er financiering komen voor de gezamenlijke zorg op transitiepoli’s.

Projectomschrijving

In Nederland groeien 1,3 miljoen kinderen op met chronische aandoeningen. Bij transitie naar volwassenheid en naar de volwassenenzorg komt uitval uit zorg regelmatig voor. Jongeren en ouders verwachten goede voorbereiding, overdracht en nazorg. Dit is bij uitstek een taak voor verpleegkundigen. Investeringen in goede transitiezorg leiden tot betere patiëntervaringen en uitkomsten. Op de transitiepoli werken zorgverleners uit kinder- en volwassenenzorg samen. Voor bredere verspreiding is een goede praktijkbeschrijving inclusief succes- en faalfactoren noodzakelijk.

Doel

Het doel van dit project is het beschrijven van een transitiepoli, uitgevoerd door verpleegkundigen, om betere transitiezorg te realiseren.

Aanpak

* Review over verpleegkundige rollen en taken in transitiezorg.
* Quick scan onder verpleegkundigen over werkwijzen van transitiepoli’s, rollen en succes- en faalfactoren.
* Delphistudie onder experts over voornaamste succes- en faalfactoren voor de transitiepoli
* Procesevaluatie van drie transitiepoli’s.
* Expertpanels: jongeren en verpleegkundigen denken mee over transitiezorg, rol verpleegkundigen en implementatielessen.

Samenvatting van de aanvraag

ACHTERGROND In Nederland groeien 1,3 miljoen kinderen op met een langdurige zorgbehoefte. Voor jongeren met chronische somatische aandoeningen is de transitie naar de volwassenheid en naar de zorg voor volwassenen een grote uitdaging, waarbij uitval uit zorg (loss to follow-up) of complicaties op somatisch, psychisch of sociaal gebied regelmatig voorkomen. Jongeren en hun ouders ervaren grote verschillen in werkwijzen en benadering en hebben baat bij een goede voorbereiding, overdracht en nazorg bij deze transitie in zorg. Dit is bij uitstek een taak voor verpleegkundigen; in de praktijk spelen verpleegkundigen/ verpleegkundig specialisten vaak een centrale rol bij de coördinatie van zorg en het coachen naar zelfmanagement in de transitiefase. Transitiezorg is een terrein waarop zij zowel klinisch als professioneel leiderschap kunnen tonen. In diverse Nederlandse verbeterprogramma’s van Op Eigen Benen is ervaring opgedaan met interventies om transitiezorg structureel vorm te geven (bv. transitiepoli waar gezamenlijke zorg in de transitiefase wordt gegeven, transitie-MDO, transitiecoördinator, Ready Steady Go of andere individuele transitieplannen). Echter, deze zijn nog maar beperkt geïmplementeerd in de zorg. Ervaringen van verpleegkundigen, jongeren en ouders met transitiezorg zijn nog niet systematisch verzameld, maar wijzen in de richting van behoefte aan betere afstemming en voorbereiding. Omdat er grote verschillen zijn tussen kinder- en volwassenenzorg en tussen specialismen, ook binnen één ziekenhuis, moet een standaard voor transitiezorg richting geven. In medische richtlijnen krijgt het thema weinig aandacht; er is geen verpleegkundige richtlijn. Daarom wordt er momenteel een Kwaliteitsstandaard Transitiezorg ontwikkeld onder begeleiding van het Kennisinstituut Federatie Medisch Specialisten; onze projectgroep is hier nauw bij betrokken en wil met dit project de implementatie daarvan ondersteunen. Dit doen wij door een concrete beschrijving van de werkzame elementen van transitieprogramma’s op te leveren gebaseerd op de transitiepoli als goed voorbeeld. DOELSTELLING Het zorgvuldig beschrijven van het goede voorbeeld van de transitiepoli, uitgevoerd door verpleegkundigen/ verpleegkundig specialisten, voor jongeren met chronische somatische aandoeningen in transitie van kinderzorg naar volwassenenzorg, om deze interventie geschikt te maken voor bredere verspreiding en zo bij te dragen aan de kwaliteit van transitiezorg in Nederland. PLAN VAN AANPAK & OPBRENGSTEN Het project duurt 12 maanden en wordt uitgevoerd in vier fasen. FASE 1: we beschrijven de rollen en taken van verpleegkundigen in transitiezorg in een systematische review. FASE 2: We voeren een quick scan uit naar transitiepoli’s in Nederland en selecteren op basis hiervan twee of drie poli’s voor een procesevaluatie. We kunnen ook putten uit bestaande procesevaluaties van enkele poli's. Door observaties, interviews en een enquête onder professionals, jongeren en ouders brengen we de werkzame elementen, succes- en faalfactoren en de rol van de verpleegkundigen in kaart. Dit levert input voor een conceptbeschrijving van de transitiepoli inclusief aanvullende verpleegkundige interventies. FASE 3: Samen met een expertgroep van zes verpleegkundig specialisten werkzaam in transitiezorg en zes jongeren met chronische aandoeningen bereiken we consensus over de essentiële elementen van transitiezorg, de rol van verpleegkundigen daarbinnen, en de voornaamste lessen over implementatie. De verpleegkundigen zijn werkzaam bij verschillende specialismen, in kinder- en volwassenenzorg, in verschillende ziekenhuizen. De zes jongeren zijn geworven uit het Jongerenpanel van FNO en uit twee jongerenpanels van projecten om betere transitiezorg te implementeren bij type 1 diabetes en chronische darmziekten. Deze jongeren hebben zelf ervaring met transitie in zorg en hebben deelgenomen aan spiegelgesprekken in ziekenhuizen. De beschrijving van essentiële en werkzame elementen van een transitiepoli toetsen we vervolgens in een brede, landelijke expertmeeting waarbij de vraag naar lokale uitvoerbaarheid centraal staat. FASE 4: Oplevering van eindproducten. We stellen een handleiding op voor het opzetten en uitvoeren van een transitiepoli. CONCLUSIE De beschrijving van het goede voorbeeld transitiepoli, inclusief de verkenning van succes- en faalfactoren in de praktijk en van strategieën om implementatie van transitiezorg succesvol te maken, draagt bij aan betere continuïteit en kwaliteit van zorg voor deze kwetsbare patiëntengroep. Hiermee nodigen we verpleegkundigen uit hun taken en rollen in transitiezorg op te nemen. De beschrijving van het goede voorbeeld geven we in co-creatie vorm: door nauwe samenwerking met een expertgroep bestaande uit jongeren en verpleegkundigen en in een landelijke expertmeeting. Met deze beschrijving wordt een praktische onderbouwing gegeven die de implementatie van de nationale Kwaliteitsstandaard Transitiezorg ondersteunt.

Kenmerken

Projectnummer:
10040012010003
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2020
2022
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
Dr. J.N.T. Sattoe
Verantwoordelijke organisatie:
Hogeschool Rotterdam
Afbeelding

Beschrijven van goede praktijkvoorbeelden

Om goede voorbeelden breed in de praktijk te kunnen toepassen, is het belangrijk dat er goede beschrijvingen van zijn. Daarom hebben we 10 projecten gefinancierd die hiermee aan de slag gaan. Dit project is daar één van. Bekijk de andere projecten.