VIMP ZINGENDA: agenderen van en samenwerken in zingevingszorg

Zingeving is een belangrijk onderdeel van sociaal werk. In de praktijk wordt hier door sociaal professionals niet altijd evenveel aandacht aan besteed. Daarom is de ZINGENDA ontwikkeld: een praktische agenda die welzijnswerkers helpt zingeving op de agenda te krijgen en te houden. Het was echter nog niet duidelijk of het volgen van de stappen in de ZINGENDA daadwerkelijk helpend is.

Doel

Het doel van deze VIMP was om te onderzoeken óf en hóe de ZINGENDA kan helpen om meer aandacht voor en ondersteuning bij zingevingsvragen te realiseren. Ook wilden we verkennen bij wie het eigenaarschap en beheer van de producten het beste past.

Aanpak/werkwijze

Aan deze doelstellingen is gewerkt door 4 sociaalwerkorganisaties te volgen in het gebruik van de ZINGENDA. Een team van een welzijnswerker, geestelijk verzorger en actieonderzoeker begeleidden en volgden deze praktijken. Zij verzamelden informatie via veldnotities, een vragenlijst en focusgroepen. De inzichten zijn gebruikt om de ZINGENDA door te ontwikkelen.

Samenwerkingspartners

Het project werd uitgevoerd door hogeschool Windesheim samen met sociaalwerkorganisaties, geestelijk verzorgers, en partners zoals BPSW (Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk), VGVZ (de Vereniging van Geestelijk VerZorgers), de opleiding Theologie en Levensbeschouwing en de Rijksuniversiteit Groningen. Deze samenwerking bracht praktijk, onderzoek en onderwijs bij elkaar.

Resultaten

Bij aanvang bleek de ZINGENDA nog niet klaar voor brede toepassing. Hoewel sociaal professionals de waarde ervan erkenden, voelden ze zich overweldigt door de uitgebreide aanpak. Bovendien ervoeren zij onvoldoende prikkels en ondersteuning om zelfstandig met het thema zingeving aan de slag te gaan (tijd, financiering, organisatorische inbedding). Geestelijk verzorgers toonden meer eigenaarschap en zagen de ZINGENDA als een nuttige tool om samenwerking met sociaal professionals te bevorderen, maar ook zij ervoeren uitdagingen zoals financiering en interdisciplinair samenwerken. 

Om de implementatie te bevorderen, werd duidelijk dat relaties en onderlinge aansluiting essentieel zijn. Sociaal professionals en geestelijk verzorgers moeten elkaars werk en taal leren begrijpen om zingeving een plek te geven binnen het sociaal domein. Flexibiliteit in methodieken helpt hierbij, terwijl structuur en planmatig werken zorgen voor een duurzame verankering. Gezamenlijk eigenaarschap en een gedeelde visie spelen daarin een belangrijke rol. 

Deze inzichten hebben we verwerkt in een nieuwe versie van de ZINGENDA, die beter aansluit bij de behoeftes en situatie in welzijnspraktijken. Daarmee is de ZINGENDA 2.0 een versie die laagdrempeliger en maatwerkgericht is. Daarbij maakten we stickervellen en 2 reisgidsen: 1 voor geestelijk verzorgers en 1 voor sociaal professionals. Een belangrijke stap is dat de ZINGENDA is opgenomen in een nascholing voor geestelijk verzorgers aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hierdoor kan samenwerking rondom zingeving in welzijnswerk structureler worden opgezet.

Vervolg

Om tot bredere verspreiding en implementatie te komen is aanvullend onderzoek nodig, bijvoorbeeld naar de effectiviteit van de ZINGENDA en de randvoorwaarden voor succesvolle implementatie. Samen met de Rijksuniversiteit Groningen wordt onderzocht hoe geestelijk verzorgers de ZINGENDA in hun praktijk gebruiken.