GGroen: Ontsluiten van de Gezondheidswaarde van een Groen Zuid Limburg;wat werkt in kwetsbare wijken

Ruimte maken voor Gezondheid in de stad’ (RuimteGIDS) is een samenwerkingsverband in Zuid-Limburg. Binnen RuimteGIDS zijn partijen uit beleid, onderzoek en praktijk vertegenwoordigd. Door middel van actie-onderzoek werd kennis over de gezonde stedelijke leefomgeving ontwikkeld. Deze kennis gaat onder andere over de thema’s ontmoeting, lichaamsbeweging en bewonersparticipatie. Groen speelde in de casuïstiek een belangrijke rol. Daarnaast werd duidelijk dat het niet vanzelfsprekend is dat bestaande kennis over de gezonde leefomgeving wordt meegenomen in lokale plannen en beleid. Dit onderzoek heeft deze belangrijke inzichten over de invloed van de leefomgeving op gezondheid in de praktijk van kwetsbare wijken nader onderzocht en concrete stappen gezet in kennisbenutting en een functionerende kennisinfrastructuur, voortbouwend op dit hecht en stevig netwerk.

Doel

Dit project achterhaalde inzichten van bewoners in kwetsbare wijken over hun gebruik van groen, wat belangrijk is voor beleidsmakers en bijdraagt aan groene inrichting en het stimuleren van gebruik door inwoners. Specifiek richtte we ons op bestaande richtlijnen voor de gezonde groene leefomgeving. De kennis die in dit project is opgedaan draagt bij aan de onderbouwing of aanpassing van richtlijnen rondom groen, voor de toepasbaarheid ervan voor beleid en praktijk, specifiek gericht op kwetsbare wijken

Aanpak/werkwijze

Het project maakte gebruik van een participatief en kwalitatief onderzoekontwerp. Er werd gekozen voor een combinatie van burgeronderzoek en beleidsonderzoek om zowel de leefwereld als het systeemniveau in kaart te brengen. 

Toegepaste methoden waren onder andere: 

• Wandelinterviews en participatieve observatie: om ervaringen met de fysieke omgeving te begrijpen in de context van het dagelijks leven.
• Photovoice en foto-elicitatie: om bewoners op een visuele en toegankelijke manier hun ervaringen te laten delen.
• Diepte-interviews met bewoners en beleidsmakers: voor verdieping en analyse van onderliggende thema’s
• Beleidsinterviews en groepsgesprekken: met professionals van gemeenten, woningcorporaties en maatschappelijke organisaties.

Samenwerkingspartners

De projectgroep bestond uit partners werkzaam in diverse sectoren en disciplines. Alle partners hadden een actieve rol in kennisdeling. De GGD zorgde voor procesbegeleiding, begeleiding GALA WGL platform van gemeenten, deelname aan RIVM-werkgroep, projectmanagement en interne communicatie. Door onze unieke samenwerking van praktijk, beleid en onderzoek, onze participatieve werkwijzen en door ons te richten op kennisproducten die goed aansloten bij de praktijk van ruimtelijke besluitvorming (bijvoorbeeld relatief eenvoudige kwantitatieve richtlijnen voor een gezonde groene wijkinrichting), werd de kans dat gezondheid ook daadwerkelijk werd meegenomen bij de inrichting van de leefomgeving aanzienlijk vergroot.

Resultaten

In Maastricht onderzochten we hoe bewoners in kwetsbare wijken het groen in hun buurt beleven. Via wandelinterviews, fotografie en observaties deelden ruim 80 bewoners en 34 beleidsmakers hun ervaringen. Groen wordt gewaardeerd door bewoners, maar niet iedereen voelt zich er welkom of veilig; de functie van groen past soms niet bij de behoefte of de leefwereld van de bewoners. Voor sommigen zijn fysieke drempels of sociale spanningen een belemmering om groen te gebruiken. Tegelijkertijd kan groen plekken bieden voor rust, ontmoeting of bewegen en het voorkomen van hittestress. We spraken met beleidsmakers en woningcorporaties over hun rol in het toegankelijk en inclusief maken van de groene leefomgeving. De uitkomsten zijn gedeeld via een theaterdialoog, factsheets, een webinar en een wetenschappelijk artikel. Zo brengen we inzichten uit de leefwereld van bewoners dichter bij de praktijk van beleid en uitvoering.