De weg naar begrip van PEM in post-COVID
Ernstige post-COVID is een invaliderende ziekte die leidt tot ernstige klinische klachten, zoals extreme vermoeidheid en/of ‘post-exertionale malaise’ (PEM). Post-COVID wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een afwijkende afweer of energiehuishouding. Patiënten met ernstige post-COVID kunnen vanwege hun klachten niet naar het ziekenhuis komen, wat problematisch is voor het hoognodige onderzoek. Met dit project wordt daarom diagnostiek in een “lab-to-the-sample’ concept via een mobiel laboratorium naar de patiënt thuis gebracht.
Doel
Het project heeft als doel het onderzoek bij patiënten met de meest ernstige post-COVID thuis te organiseren. Hiermee worden overeenkomsten en verschillen tussen ernstig invaliderende ziekte en mild-tot-matige post-COVID in kaart gebracht om de ziekte beter te begrijpen en aangrijpingspunten te identificeren voor toekomstige behandeling. Daarnaast willen de onderzoekers de veranderingen beschrijven en begrijpen die ontstaan tijdens een acute verergering van de ziekte, ook wel post-exertionele malaise (PEM) genoemd.
Aanpak/werkwijze
200 stabiele patiënten (40 kinderen/160 volwassen met ernstige ziekte) worden thuis bezocht door het mobiele laboratorium. De patiënten worden gevraagd om opnieuw contact op te nemen met het studieteam als de ziekte zich verergert. Er worden dan 2 extra bezoeken ingepland waarbij dezelfde testen worden herhaald. Patiënten dragen ‘wearables’ voor bepaling van de ernst van de verergering. Daarnaast wordt een korte vragenlijst ingevuld en een buisje bloed afgenomen. Dit verse materiaal maakt het mogelijk om zowel de immunologische afweer als de energiehuishouding te bepalen. Inclusie van patiënten met ernstige post-COVID zal gebeuren via Post-COVID Netwerk Nederland (PCNN).
Samenwerkingspartners
Verschillende partners werken samen. De organisatie van het mobiele laboratorium wordt uitgevoerd door de afdeling Longziekten van het UMC Utrecht. Het meten van de afweer en energiehuishouding zal worden uitgevoerd door het centrum voor translationele immunologie (CTI) en de afdeling metabole ziekten van het UMC Utrecht. Er wordt samengewerkt met de afdeling bewegingswetenschappen van de Vrije Universiteit, omdat deze afdeling acute verergering van ziekte uitlokt in een veilige klinische omgeving. Er kan dan worden bestudeerd welke processen mogelijk een rol spelen in de verergering van post-COVID bij de patiënten thuis. In het hele project wordt samengewerkt met de afdeling psychologie van de Universiteit van Amsterdam/PCNN.
(Verwachte) resultaten
De resultaten worden vroeg in 2027 verwacht, maar er zal een interim analyse worden uitgevoerd na ongeveer 50% van de inclusie. Als er afwijkingen worden gevonden in de afweer of energiehuishouding is dit voor verschillende redenen relevant voor de post-COVID patiënt. Allereerst zal de ziekte kunnen worden bestudeerd met behulp van onafhankelijke biomarkers. Als deze biomarkers betrokken zijn bij de ziekte, dan zijn zij mogelijk ook redenen om nieuwe therapie op te richten. Het is ook waarschijnlijk dat acute verergering van de ziekte wordt veroorzaakt door andere oorzaken, waardoor de therapie beter kan worden gestroomlijnd op basis van de verschillende biomarkers.
Vervolg (optioneel)
Als de studie succesvol is in het vinden van nieuwe biomarkers en daaraan gekoppelde behandelingen dan zal het mogelijk worden om diagnostiek en behandeling in te richten bij de huisarts. Het concept van diagnostiek thuis, zoals getest in het huidige project, kan natuurlijk bijna 1 op 1 worden overgezet naar diagnostiek bij de huisarts.
Verslagen
Voortgang
Veel COVID‑patiënten herstellen niet volledig en ontwikkelen post‑COVID met veelal post‑exertionele malaise (PEM). Sommige post‑COVID patiënten kunnen zelfs niet naar een zorginstelling komen. Hiervoor gaat de onderzoeksgroep de diagnostiek bij de patiënt thuis organiseren (point‑of‑care/PoC) met diagnostische hardware in een bus.
Omdat het immuunsysteem en metabolisme een belangrijke rol spelen, worden deze onderzoeksvragen bestudeerd in de meest ernstige patiënten in aan‑ en afwezigheid van PEM:
- Wordt ernstige post‑COVID veroorzaakt door een afwijkende immuun‑ en/of metabole respons?
- Is een PEM gemedieerd door een behandelbare ontstekings‑ of metabole respons?
- Kan PoC immuun/metabole profilering bijdragen aan post‑COVID zorg?
Het valt te verwachten dat de meest ernstige patiënten het hoogste diagnostische signaal zullen hebben. Door technische problemen zijn er nog geen patiënten geïncludeerd en kan de onderzoeksgroep nog geen preliminaire data delen.