Een geïntegreerde immunologische en virologische aanpak voor diagnose en prognose in post-COVID
Na de acute fase van COVID-19 houdt een aanzienlijk deel van de patiënten langdurige klachten (post-COVID), die tot veel beperkingen leiden. De oorzaken van post-COVID zijn onbekend, waardoor het beloop niet goed te voorspellen is en er geen goede behandeling mogelijk is. Betere kennis van de onderliggende mechanismen van post-COVID kan helpen bij het ontwikkelen van objectieve diagnostische criteria en een optimaal passende behandeling voor iedere patiënt met post-COVID.
Doel
Mogelijk dragen een ontregeld afweersysteem en afwijkende antivirale afweerreacties bij aan het ontstaan van post-COVID. Het doel van dit project is om een moleculair immuunprofiel (de immuunreacties op celniveau) te identificeren dat kan worden toegepast in de diagnostiek en ons in staat stelt om het ziekteverloop te voorspellen. Ook kan de verkregen kennis van de onderliggende mechanismen van post-COVID in de toekomst een gepersonaliseerde behandeling mogelijk maken.
Aanpak/werkwijze
In dit project worden 80 patiënten gedurende 2 jaar gevolgd om de relatie tussen verstoringen van het immuunsysteem en antivirale responsen en klinische symptomen van aanhoudende ziekte of herstel te bestuderen. Hiervoor zal bij de patiënten een aantal keren bloed afgenomen worden. Deze data wordt gekoppeld aan klachten en ziektebeloop, en aan data van herstelde COVID-19 patiënten. Vervolgens analyseren de onderzoekers de grote hoeveelheden verkregen data met behulp van de nieuwste systeembiologiemethoden. Daarmee ontwikkelen ze een moleculair immuunprofiel. Tot slot zullen ziektemechanismen worden geïdentificeerd die bijdragen aan aanhoudende ziekte of herstel.
Samenwerkingspartners
Dit project combineert expertise op het gebied van de kliniek van post-COVID, (neuro)immunologie, virologie, moleculaire biologie en complexe analyse van ‘big data’. Hierbij zijn artsen en onderzoekers betrokken uit Erasmus MC, het UMC Utrecht, het Amsterdam UMC en Universiteit Maastricht. Daarnaast werken de onderzoekers nauw samen met Post-COVID Netwerk Nederland (PCNN), en krijgen zij advies van verschillende patiëntvertegenwoordigers, waarvan ook iemand lid is van het projectteam. De resultaten in het lichaam van volwassenen met post-COVID zullen worden vergeleken met een parallel lopend onderzoek bij kinderen met post-COVID, en met patiënten met ME/CVS om ziekte-overstijgende mechanismen te identificeren.
(Verwachte) resultaten
De resultaten worden verwacht in 2026/2027. De verwachting is dat de identificatie van een moleculair immuunprofiel van post-COVID zal leiden tot de ontwikkeling van biomarkers die het mogelijk maken om:
(1) patiënten te groeperen op basis van ziektemechanismen;
(2) het ziektebeloop te voorspellen, of
(3) een effectieve, gepersonaliseerde behandeling aan te kunnen bieden.
Kennis over de onderliggende mechanismen van post-COVID zullen nieuwe mogelijke aanknopingspunten bieden voor therapie. Samen zal dit meer duidelijkheid en perspectief bieden voor patiënten, en behandelaars handvatten geven om patiënten beter te kunnen begeleiden en behandelen.
Vervolg
Mogelijke nieuwe targets voor behandeling kunnen na afronding van dit project worden onderzocht in translationele studies of kleine trials om hergebruik van bestaande geneesmiddelen te testen. Daarnaast kan de vergelijking van post-COVID met ME/CVS worden uitgebreid naar andere postinfectieuze aandoeningen zoals Q-koorts en de ziekte van Lyme.
Verslagen
Voortgang
Na de acute fase van COVID-19 houdt een aanzienlijk deel van de patiënten langdurige klachten, post-COVID, die tot veel beperkingen leiden. Omdat we niet weten waardoor post-COVID ontstaat, is het beloop van de ziekte niet goed te voorspellen en is er geen goede behandeling mogelijk. Verschillende afwijkingen, zoals een ontregeld afweersysteem en afwijkende antivirale afweerreacties, dragen mogelijk bij aan het ontstaan van post-COVID. In dit project volgen we patiënten 2 jaar en onderzoeken we de samenhang tussen het afweersysteem en de antivirale reactie. We koppelen deze data aan klachten en ziektebeloop, en aan data van herstelde COVID-19 patiënten. Hiermee verkrijgen we essentiële mechanistische kennis over de oorzaken van post-COVID en hoe deze bijdragen aan ziekteherstel en beloop in individuele patiënten. Dit is een belangrijke stap voor het ontwikkelen van objectieve diagnostische criteria en een optimaal passende behandeling voor iedere patiënt met post-COVID.
Er zijn op dit moment nog geen relevante (tussentijdse) projectresultaten.