Behandeling van POTS in patiënten met post-COVID met propranolol, ivabradine en pyridostigmine
Staan en zitten is voor sommige mensen met post-COVID moeilijk of zelfs onmogelijk. Dit wordt veroorzaakt door POTS (posturaal tachycardie syndroom)-gerelateerde klachten zoals een abnormale stijging van de hartslag bij verandering van houding, met energieverlies en langdurig herstel na inspanning. Met Behandeling en Ondersteuning voor POTS na COVID-19 infectie (BOOST-onderzoek) wordt onderzocht hoe de kwaliteit van leven verbeterd kan worden. Er zijn geneesmiddelen bekend die de hartslag verlagen. Welke middelen de voorkeur hebben is niet bekend.
Doel
Het doel van het onderzoek is om het effect te meten van leefstijlmaatregelen (zoals extra zout, extra vocht, training en steunkousen) en 3 geneesmiddelen (propranolol, ivabradine,en pyridostigmine) in verschillende doseringen op kwaliteit van leven en symptomen bij patiënten met POTS na een COVID-19 infectie.
Aanpak/werkwijze
Voor dit onderzoek krijgen patiënten eerst een maand leefstijlmaatregelen: per dag 10-12 gram zout, minimaal 2-3 liter vocht en steunkousen zo hoog en strak als haalbaar is. Daarna krijgen patiënten in 12 weken steeds 2 weken 1 van de 3 geneesmiddelen (propranolol, ivabradine of pyridostigmine) in steeds hogere dosering of een placebo, met tussendoor een ontwenningsperiode. De volgorde wordt bepaald door loting.
Na afloop kan de patiënt met de behandeldokter bepalen welk middel de voorkeur verdient. De opzet van diagnostiek en onderzoek is zo, dat de aanpak ook bijvoorbeeld bij de huisarts kan worden gebruikt.
Samenwerkingspartners
Het onderzoek is gestart vanuit de Vermoeidheidkliniek (dr. Vernooij en dr. Struijs) omdat daar veel mensen met post-COVID gezien worden en er vanuit de interne geneeskunde veel ervaring is met de behandeling. Sinds 2009 is er bij de Vermoeidheidkliniek ervaring met de behandeling van het vermoeidheidssyndroom (ME/CVS). De klinische ervaring wordt aangevuld door de ervaring bij de syncope unit afdeling cardiologie van het Amsterdam UMC (dr. de Lange). Het onderzoek wordt ondersteund door Post-Covid Netwerk Nederland (PCNN) (translationeel onderzoek prof. van Vugt, methodologie dr. van Kuijk, patiëntparticipatie dr. Vermeulen) en het Kenniscentrum Geneesmiddelenonderzoek (drs. Colen-de Koning en drs. Braakhuis).
(Verwachte) resultaten
Na het onderzoek is voor alle deelnemende patiënten duidelijk wat de toegevoegde waarde is van ieder geneesmiddel. Voor andere mensen met POTS is duidelijk wat de gemiddelde invloed is van leefstijl en de 3 geneesmiddelen op de kwaliteit van leven. Dit kan worden gebruikt voor de ontwikkeling van richtlijnen voor behandeling. Ook geeft dit onderzoek gegevens om de geneesmiddelen verder te onderzoeken en verder onderling te kunnen vergelijken. Omdat de geneesmiddelen verschillend werken zou dit onderzoek ook inzicht kunnen geven in oorzaken van de klachten en voor welke patiënten welk geneesmiddel het meest geschikt is.
Vervolg
De diagnose POTS wordt nu gesteld op basis van bloeddruk en hartslag. Met de gegevens van dit onderzoek kan verder worden onderzocht of dit ook met wearables gedaan kan worden, en wat de invloed is van de geneesmiddelen op de gegevens van de wearables. In dit onderzoek worden 3 geneesmiddelen apart onderzocht. Verder onderzoek kan combinaties met andere geneesmiddelen onderzoeken.
Verder onderzoek kan ook focussen op de lange termijneffecten van POTS en behandeling daarvan.
Verslagen
Voortgang
Staan en zitten is voor sommige mensen met post-COVID moeilijk of zelfs onmogelijk. Vaak wordt dat veroorzaakt door POTS (posturaal tachycardie syndroom)-gerelateerde klachten, zoals een abnormale stijging van de hartslag bij verandering van houding, met energieverlies en langdurig herstel na inspanning.
In het project 'Behandeling en Ondersteuning voor POTS na COVID-19 infectie' (BOOST-project) onderzoekt de projectgroep hoe de kwaliteit van leven verbeterd kan worden.
Bij de Vermoeidheidkliniek worden de eerder genoemde middelen al gebruikt in de reguliere zorg voor patiënten. Het BOOST-project maakt het mogelijk om wetenschappelijke conclusies te trekken uit de reguliere zorg. Om de wetenschappelijke analyse te kunnen doen is wel toestemming van de medisch-ethische commissie nodig. Deze is in maart 2026 nog in aanvraag.