Mobiele menu

Actieonderzoek probleMatiek prOtonentherapie logistiek zorgprocessen VErbeteren (MOVE)

Projectomschrijving

Wat is protonentherapie (PT)?

Protonentherapie (PT) is een vorm van bestraling waarmee de gezonde weefsels beter gespaard kunnen worden, zodat dit bij specifieke patiënten tot minder bijwerkingen (bijvoorbeeld hartschade) kan leiden. Sinds 2018-2019 zijn er in Nederland 3 bestralingscentra die PT aanbieden.

Knelpunt voor verwijzen naar PT

Ondanks het bestaan van landelijke afspraken over welke patiënten het meeste voordeel hebben van PT, blijven verwijzingen naar protonencentra ver achter. Uit een eerdere studie is gebleken dat het niet soepel verlopen van het verwijzingsproces een belangrijk knelpunt is voor verwijzen, omdat het leidt tot bijvoorbeeld een langere doorlooptijd, extra werk, moeilijke uitwisseling van gegevens etc.

Doel en werkwijze

In dit project gaan we samen met de betrokken zorgorganisaties en patiënten deze knelpunten opheffen, zodat het verwijzen vanuit het perspectief van de zorgaanbieder en de patiënt beter verloopt. Leerresultaten zullen tevens worden gebruikt voor de implementatie van nieuwe technieken in de toekomst.

Producten

Titel: Clues to address barriers for access to proton therapy in the Netherlands
Auteur: Salina V Thijssen, Liesbeth J Boersma, Luca Heising, Rachelle R Swart, Carol X J Ou, Cheryl Roumen, Maria J G Jacobs
Magazine: Radiotherapy and Oncology
Titel: Implementation of MR-linac and proton therapy in two radiotherapy departments in The Netherlands: Recommendations based on lessons learned.
Auteur: M. Jacobs, L. Kerkmeijer, D. de Ruysscher, E. Brunenberg, L. Boersma, M. Verheij
Magazine: Radiotherapy and Oncology
Link: https://europepmc.org/article/MED/34915064

Verslagen


Samenvatting van de aanvraag

Sinds 2018 is in Nederland protonentherapie beschikbaar. Momenteel zijn drie centra operationeel (Delft, Groningen en Maastricht). Deze centra hebben daarvoor een vergunning gekregen in het kader van de Wet Bijzondere Medische Verrichtingen (WBMV), en hebben samen een capaciteit voor 1600 patiënten per jaar. Protonentherapie kan de kans op specifieke ernstige bijwerkingen significant verminderen, indien kwetsbare organen zoals het hart, in het bestralingsveld liggen. De verwijzingen naar protonencentra blijven echter ver achter en laten vanaf de start in 2018 nagenoeg geen stijgende trend zien. De laatste cijfers (tot en met juni 2021) tonen dat 75% van de protonen patiënten verwezen worden vanuit de 4 radiotherapie afdelingen die direct verbonden zijn aan een protonencentrum en dat dus slechts 25% wordt verwezen vanuit de overige 15 radiotherapie afdelingen. Tot en met oktober 2019 was dit 22%. Hieruit blijkt dat een aanzienlijk deel van de patiënten verstoken blijft van de behandeling die volgens de landelijke indicatieprotocollen tot minder bijwerkingen leidt. “De juiste zorg op de juiste plaats” is daarmee in gedrang. Hoewel COVID-19 ook een rol zal hebben gespeeld, blijkt uit eerdere studies in 2020 en 2021 dat logistieke problemen tussen de betrokken zorgorganisaties, en een niet optimale patient journey een zeer belangrijke barrière voor verwijzing vormen, die ook na COVID-19 aan de orde zullen zijn indien ze niet worden opgelost. Deze knelpunten zijn o.a. extra doorlooptijd, extra werk voor de verwijzend arts, handwerk, moeilijke uitwisseling van gegevens, maar ook, vanuit patiëntenperspectief, het reizen tijdens ziekte, de overgang naar een ander behandelteam en extra zorgverrichtingen. Via dit project gaan de zorgorganisaties Maastro, de Radiotherapiegroep en Radboud UMC, in samenspraak met patiënten zelf, als ook patiënten vertegenwoordigers van de Nederlandse Federatie voor Kankerpatienten (NFK), de Borstkankervereniging Nederland, de Stichting Darmkanker, Longkanker Nederland, en de Cliëntenraad van Maastro, ondersteund door onderzoekers en het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), samen deze knelpunten oplossen. De onderzoekers zijn verbonden aan de universiteiten van Maastricht, Nijmegen en Tilburg en hebben expertise op diverse wetenschappelijke vakgebieden, zoals radiotherapie, supply chain management in de zorg, lean management, (canonical) actieonderzoek en innovatie implementatie. Uitgangspunt is de klinische zorgpaden en de patient journey samen zodanig te ontwerpen, dat het totale zorgproces vanuit het perspectief van de zorgaanbieder en de patiënt beter zal gaan verlopen en de patiënt de juiste zorg op de juiste plaats krijgt. Er wordt voortgeborduurd op eerder onderzoek met betrekking tot de bovengenoemde verwijs-problematiek en op onderzoek met betrekking tot knelpunten in de zorgpaden en de patient journey. In dit project wordt de Canonical Action Research (CAR) (1) methodologie gebruikt waarbij problemen uit de dagelijkse praktijk worden aangepakt, door in een proces-georiënteerd samenwerkingsmodel, wetenschappelijke observaties te combineren met praktische interventies. Bij deze methodiek worden de actoren die bedenkingen hebben tegen de haalbaarheid en wenselijkheid van bepaalde innovaties, in de literatuur ook wel “rebel voices” genoemd, actief in de diagnose, actieplanning en evaluatie betrokken waardoor er gezamenlijk probleemeigenaarschap ontstaat. Op deze manier wordt gewerkt aan een steeds betere procesgang en een betere uitkomst waarin de belangen van deze rebel voices zijn erkend en geïntegreerd. Het model kent 5 fasen, die iteratief worden doorlopen, te weten diagnose, actieplanning, interventie, evaluatie en reflectie. In het project worden activiteiten gericht op het realiseren van concrete doelen met eindpunten en deliverables. A. Veranderdoel: Het zorgen dat de juiste zorg op de juiste plaats vindt door: 1. logistieke knelpunten tussen organisaties op te lossen via het inrichten van de zorgpaden overeenkomstig het instructiehandboek van IKNL en de kwaliteitsdimensies voor de zorg zoals geformuleerd door het Institute of Medicine; 2. door knelpunten voor de patiënt op te lossen via het ontwerpen van een patient journey overeenkomstig de wens van de patiënt en overeenkomstig de 8 dimensies van patiëntgerichte zorg (Picker Institute); B. Kennisdoel: 1, het genereren van kennis op het vlak interorganisationele zorgpaden en patient journeys, 2.kennis over de CAR als handleiding voor nieuwe samenwerkingsvormen (sociale innovatie) bij het implementeren van medische innovaties in de klinische praktijk van samenwerkende organisaties. C. Leerdoel: Het samen leren problemen op te lossen en kwaliteit te verbeteren door actieonderzoek. De betrokken organisaties hebben reeds een jarenlange constructieve samenwerking waarop kan worden voortgebouwd. De resultaten van het onderzoek zullen grootschalig worden gedissemineerd.

Kenmerken

Projectnummer:
05160062010002
Looptijd: 74%
Looptijd: 74 %
2022
2024
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
prof. dr. L.J. Boersma
Verantwoordelijke organisatie:
Maastro
Afbeelding

Actieonderzoek innovatieve zorg

Om de zorg goed, toegankelijk, betaal- en bemensbaar te houden, investeert ZonMw in het leer- en verbeterpotentieel in zorgorganisaties. Vanuit het programma Actieonderzoek Innovatieve Zorg financieren we projecten die experimenteren met vernieuwing van zorgprocessen. Dit project is daar één van. Bekijk de andere projecten.