SMILE – Self management support In clinical Leaders and Education

Uitgebreide samenvatting

• Achtergrond

  Het onderzoeksprogramma SMILE (Self Management support In clinical Leaders and Education) richtte zich op verpleegkundigen en verzorgenden die het zelfmanagement van patiënten ondersteunen tijdens de dagelijkse zorg. Het uitgangspunt in dit participatieve actieonderzoek was dat klinische leiders een rolmodel voor zelfmanagementondersteuning kunnen worden door extra support.

• Doelstelling

  De doelstelling van SMILE was tweeledig: 

  1. Beschrijven hoe verpleegkundige leiders bijdragen aan het verbeteren van zelfmanagementondersteuning op hun afdeling.
  2. Het ontwikkelen van een toolbox voor het aanleren van zelfmanagementondersteuning aan verzorgende en verpleegkunde studenten tijdens hun praktijkleren.
• Onderzoeksdesign

  Participatief actieonderzoek

• Onderzoeksmethoden

  Vragenlijstonderzoek (verpleegkundigen n=109; patiënten n=85), observaties (35 uur), vragenlijstonderzoek patiënten ten behoeve van een nieuwe vragenlijst (n=214), vragenlijstonderzoek studenten (n=115); interviews met verpleegkunde studenten mbo en hbo (n=25), focusgroep met verpleegkundige leiders (n=5), interviews met patiënten (n=5). Daarnaast waren alle vergaderingen van de verbeterteams data die we hebben verzameld.

• Interventies

  Gedurende twee jaar hebben we verpleegkundige leiders (n=5) in verschillende settings (ziekenhuis, psychiatrie, ouderenzorg en wijkzorg) gevolgd. In de periode van SMILE leidden zij een verbeterproject gericht op het ondersteunen van zelfmanagement op hun afdeling. De verpleegkundige leiders stelden een projectgroep binnen hun team samen en bepaalden zelf met deze projectgroep wat het verbeterdoel van hun afdeling was. Daarnaast werden op deze leerafdelingen intervisiebijeenkomsten over zelfmanagementondersteuning voor studenten georganiseerd. Hierbij werd een binnen het project samengesteld boekje met reflectievragen gebruikt.

• Resultaten

  We zagen dat de verpleegkundige leiders groeiden in hun rol als leider, alleen al door de rol die ze kregen in het verbeterproject. Het stellen van kleine doelen die succeservaringen opleveren bleek te helpen bij het bereiken van grotere doelen. Ook de relatief lange implementatietijd droegen bij aan succesvolle verbeterprojecten. Na de intervisiegesprekken gingen studenten vaker op zoek naar verpleegkundigen die bijvoorbeeld goed het gesprek met patiënten aan konden gaan.

• Conclusie

  Doordat de verpleegkundige leiders leerden hoe zij het ondersteunen van zelfmanagement in hun dagelijkse praktijk konden toepassen, werden zij een voorbeeld voor studenten en andere collega’s. Het ondersteunen van zelfmanagement zit vaak in kleine momenten en gesprekken. Verpleegkundigen vinden het soms lastig om regie over te geven aan patiënten. Als dit wel lukt, is dit vaak een positieve ervaring voor beide partijen. Wel moet de actie die wordt uitgevoerd echt ingebed worden in het verpleegproces. Kleine doelen stellen en vieren van successen is belangrijk.