Zelf aan zet in de Wlz: ondersteuning van formele en informele zorgverleners bij Reablement

De langdurige zorg staat onder druk door de toenemende vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt en een groeiende complexiteit aan zorg- en ondersteuningsvragen. Om de kwaliteit en toekomstbestendigheid te waarborgen, zijn transities nodig die zelfredzaamheid en eigen regie van cliënten beter ondersteunen.

Formele en informele zorgverleners spelen hierin een cruciale rol. Toch nemen zij vaak – goedbedoeld – taken van cliënten over. “Reablement”, een zorgvisie die eigen regie en zelfredzaamheid van cliënten centraal stelt, biedt hierbij houvast. Zorgorganisaties vinden het echter lastig om deze visie in de praktijk te brengen. 

Dit project bouwt voort op een jarenlange onderzoekslijn naar Reablement en beschikbare evidence-based programma’s voor met name verpleegkundigen en verzorgenden (waaronder het ZELF programma). De uitdaging is om kennis en tools te ontwikkelen die het Reablement gedachtegoed verbreden naar andere disciplines en naar informele zorgverleners. Daarbij wordt ook gekeken naar het versterken van samenwerking en naar de ondersteunende rol van management.

Doelstellingen

Het project heeft vier doelstellingen: 

1. Inzicht krijgen in hoe de verbreding van Reablement onder (in)formele zorgverleners alsook de ondersteuning van het management hierin, vormgegeven kan worden.
2. Een cultuurverandering realiseren in multidisciplinair verband (tussen formele zorgverleners onderling en tussen formele en informele zorg) richting het stimuleren van eigen regie en zelfredzaamheid.
3. De kennis, houding en competenties van (in)formele zorgverleners, alsook managers versterken op het gebied van ondersteuning van eigen regie en zelfredzaamheid van cliënten in de Wlz.
4. In co-creatie tools ontwikkelen die bijdragen aan de gestelde doelen, alsook een implementatie- en disseminatieplan ter verspreiding van de resultaten. 

Aanpak/werkwijze 

Het project past ontwerpgericht actieonderzoek toe waarbinnen diverse stakeholders continu actief betrokken zijn. Het onderzoek wordt bij Cicero Zorggroep uitgevoerd die Wlz-zorg zowel thuis (VPT/MPT) als intramuraal aanbiedt. Er worden vier projectfasen onderscheiden: 

1. Het ophalen van enerzijds behoeften bij formele en informele zorgverleners, cliënten en managers, en anderzijds beschikbare best-practices m.b.t. te ontwikkelen tools (focusgroepen, wereldcafé methodiek en individuele interviews).
2. Iteratief en in co-creatie (door)ontwikkelen van geprioriteerde tools. Dit gebeurt in co-creatieteams van zorgverleners, cliëntvertegenwoordigers en managers. Hun voorkeuren en wensen worden daarbij stapsgewijs ingebracht en uitgewerkt door onderzoekers en beschikbare experts.
3. Proces-evaluaties van de uiteindelijke tools in de praktijk, met aandacht voor implementatie, impact en beïnvloedende factoren.
4. Disseminatie en implementatie van inzichten en projectresultaten.

Samenwerkingspartners

Het consortium binnen dit project bestaat uit:

• Kennisorganisaties: Zuyd Hogeschool [Lectoraat Wijkgerichte Zorg] en Universiteit Maastricht, [vakgroep Health Services Research], beide verbonden aan de Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg (AWO-L).
• Praktijkorganisaties: Stichting Cicero Zorggroep, verbonden aan AWO-L.
• Cliënten- en informele zorgorganisaties: Burgerkracht Limburg, Centrum voor Informele Zorg en Ondersteuning (CIZOP), Steunpunt Mantelzorg Parkstad en Landelijke Organisatie Cliëntenraden (LOC).
• Een lid van de ouderenadviesraad AWO-L, die ook cliëntvertrouwenspersoon binnen Cicero is, betrokken in het samenwerkingsverband. 

De samenwerking sluit aan bij eerdere succesvolle projecten en betrekt de relevante stakeholders voor het behalen van de doelstellingen. 

(Verwachte) Resultaten

Het project levert nieuwe inzichten en concrete tools op die bijdragen aan:

• De cultuurverandering richting Reablement onder formele en informele zorgverleners
• Het verbeteren van de samenwerking en managementondersteuning hierin.
• Sterkere managementondersteuning bij het toepassen van Reablement.

Het uiteindelijke doel is dat zorgverleners en managers beter toegerust en gemotiveerd zijn om de zelfredzaamheid en eigen regie van cliënten in de Wlz te versterken.