Mobiele menu

Implementatie SigMa-methodiek: samen op zoek naar instrumenten voor tijdig en nauwkeurig signaleren van veranderingen in de palliatieve fase bij verpleeghuisbewoners

Projectomschrijving

In het verpleeghuis is het belangrijk dat veranderingen in de situatie van bewoners snel worden gezien en besproken. De zorg kan dan worden aangepast aan de veranderende zorgbehoeften. Instrumenten kunnen hierbij helpen, maar alleen als deze passen bij de behoeften van zorgmedewerkers. Met de SigMa-methodiek kunnen zorgmedewerkers zelf op zoek gaan naar een passend instrument.

Doel

Het doel is het implementeren van de SigMa-methodiek en de bijbehorende set instrumenten in verpleeghuizen met een train-de-trainer aanpak. Iemand uit de eigen organisatie neemt de rol van procesbegeleider op zich. Deze zogenaamde SigMa-coördinator volgt hiervoor een training en gedurende het proces wordt de coördinator ondersteund door een team bestaand uit experts op het gebied van actieonderzoek, implementatiekunde en trainers gespecialiseerd in palliatieve zorg in verpleeghuizen.

Aanpak/werkwijze

In dit implementatieonderzoek gaan 3 organisaties zelfstandig met de methodiek aan de slag. Het onderzoek volgt dit proces om te kijken hoe dit verloopt, welke ondersteuning gewenst is en welke aanpassingen nodig zijn. Iemand uit de eigen organisatie neemt de rol van procesbegeleider op zich. Deze zogenaamde SigMa-coördinator volgt hiervoor een training en gedurende het proces ondersteunt een team bestaande uit experts op het gebied van actieonderzoek, implementatiekunde en trainers gespecialiseerd in palliatieve zorg in verpleeghuizen deze coördinator.

Samenwerkingspartners

We werken samen met Universitair Netwerk voor de Caresector Zuid-Holland, ViVa! Zorggroep, Woonzorggroep Samen, Amaris Zorggroep, Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en het Consortium Propallia. 

Verwachte resultaten

Het project levert een verbeterde, gebruiksvriendelijke versie van de SigMa-methodiek voor gebruik in verpleeghuizen op. Ook stimuleert het gebruik van instrumenten en versterkt het de signalerende rol van verzorgenden. Daarmee draagt het project bij aan de kwaliteit van de palliatieve zorg voor verpleeghuisbewoners.

Deelnemende netwerken

Vervolg

Dit is een vervolgproject van Signaleren en markeren van de palliatief-terminale fase bij verpleeghuisbewoners: implementatie van de SigMa Set voor en met verzorging middels action research.

Projectleider Lotje Bagchus en verpleegkundige Mariëlle Mastenbroek vertellen hoe de SigMa-methodiek in de praktijk uitpakt. 'Medewerkers vinden het fijn om serieus genomen te worden.'

> Lees het interview

ZonMw en proactieve zorgplanning

Dit project financieren we vanuit ons programma Palliantie. Het tijdig herkennen en bespreekbaar maken van het levenseinde helpt patiënten en naasten om over hun doelen, wensen en behoeften rondom de palliatieve fase na te denken. Het is belangrijk dat zorgverleners tijdig en regelmatig hierover in gesprek gaan en dit inventariseren en vastleggen. Vanuit ons programma Palliantie financieren we onderzoek naar handvatten voor proactieve zorgplanning en de toepassing daarvan in de zorgpraktijk. Lees meer op ons thema proactieve zorgplanning.

Producten

Titel: SigMa: Signaleren en markeren van de palliatief-terminale fase bij verpleeghuisbewoners
Auteur: Masha Zee en Lotje Bagchus
Titel: SigMa: Signaleren en markeren van de palliatief-terminale fase bij verpleeghuisbewoners
Auteur: Masha Zee
Link: https://www.youtube.com/watch?v=XOPMaTSGYPE

Verslagen


Samenvatting van de aanvraag

SigMa-methodiek De SigMa-methodiek is een methode voor het lokaal verbeteren van de palliatieve zorg in verpleeghuizen, door het implementeren van instrumenten die ondersteunen bij het tijdig en nauwkeurig signaleren van veranderingen in behoeften bij verpleeghuisbewoners, passend bij de kenmerken van de organisatie en rekening houdend met de wensen en behoeften van de lokale stakeholders. De methodiek is ontwikkeld in een actieonderzoek in 10 Nederlandse verpleeghuizen en bestaat uit een handleiding voor het inventariseren van knelpunten, het kiezen, uitproberen en implementeren van instrumenten, passend bij de lokale context. De bijbehorende SigMa-set is een set met instrumenten die het meest werden gekozen, gewaardeerd en gebruikt door de verzorgenden in de 10 betrokken zorgteams. Implementatie SigMa-methodiek Het doel van het voorgestelde project is het implementeren van de SigMa-methodiek en de bijbehorende set instrumenten in verpleeghuizen middels een train-de-traineraanpak. Waar in het actieonderzoek het proces begeleid werd door een actieonderzoeker, zal bij de implementatie nu iemand uit de eigen organisatie de rol van procesbegeleider op zich nemen. Deze zogenaamde SigMa-coördinator volgt hiervoor een training en gedurende het proces wordt de coördinator ondersteund door een team bestaand uit experts op het gebied van actieonderzoek, implementatiekunde en trainers gespecialiseerd in palliatieve zorg in verpleeghuizen. SigMa-coördinatoren doorlopen, samen met een zorgteam, aan de hand van de SigMa-methodiek de volgende fasen: 1. Inventarisatie: in de eerste fase wordt op basis van een groepsbijeenkomst met een vooraf geselecteerd zorgteam een inventarisatie gemaakt van de huidige en de gewenste situatie met betrekking tot signaleren en markeren door zorgmedewerkers. De focus ligt in deze fase bij de zorgmedewerkers, maar ook behandelaren, geestelijk verzorgers, bewoners en naasten, managers en beleidsmakers worden door de SigMa-coördinator geraadpleegd. 2. Selectie: in de tweede fase van het project selecteert de SigMa-coördinator op basis van de inventarisatie een aantal instrumenten uit de SigMa-set. Deze instrumenten worden vervolgens in een groepsbijeenkomst aan het zorgteam voorgelegd. Op basis van de eerste indruk en het op proef invullen van de instrumenten selecteert het team een of meerdere instrumenten om vrijblijvend uit te proberen. 3. Uitproberen en evalueren: in de derde fase van het project gaan de zorgmedewerkers met de gekozen instrumenten aan de slag. In een cyclisch proces wordt het gebruik van de instrumenten geëvalueerd. Indien wenselijk, kan voor andere instrumenten worden gekozen of kunnen instrumenten worden aangepast. 4. Structurele implementatie: het instrument of de instrumenten die het beste gewaardeerd worden, worden in de laatste fase van het project structureel geïmplementeerd in de dagelijkse praktijk. De SigMa-coördinator bespreekt in een groepsbijeenkomst samen met het team, behandelaren en andere relevante stakeholders een plan van aanpak, gebaseerd op de wensen van de betrokkenen en de mogelijkheden binnen de huidige werkprocessen. Evaluatieonderzoek Het implementatieproject wordt geëvalueerd om na te gaan in hoeverre de SigMa-methodiek en SigMa-set te implementeren zijn met behulp van lokale coördinatoren en welke aanpassingen aan de methodiek en set nog nodig zijn. Hiervoor worden zowel kwalitatieve methoden als kwantitatieve methoden gebruikt. Kwalitatieve evaluatie In 5 verpleeghuizen wordt observatieonderzoek gedaan, aangevuld met interviews. De onderzoeker observeert het implementatieproces door aanwezig te zijn bij de bijeenkomsten die de lokale SigMa-coördinator houdt met de zorgmedewerkers. Ook interviewt de onderzoeker betrokkenen op verschillende niveaus in de organisatie (zorgmedewerkers, verpleegkundigen, behandelaren, beleidsmedewerkers en managers). Kwantitatieve evaluatie In alle deelnemende organisaties krijgen de zorgmedewerkers uit de teams die de SigMa-methodiek hebben doorlopen aan het eind van het project een vragenlijst waarmee hun ervaringen met de methodiek gemeten worden. Daarnaast worden de SigMa-coördinatoren gevraagd om tijdens het hele proces een voorgestructureerd digitaal logboek bij te houden. Hierin wordt onder andere bijgehouden hoeveel tijd ze hebben besteed aan de methodiek, hoeveel bijeenkomsten ze hebben georganiseerd en wat er inhoudelijk is gedaan tijdens bijeenkomsten (welke knelpunten besproken, welke instrumenten uitgeprobeerd en gekozen). Daarnaast vullen de SigMa-coördinatoren aan het eind van het project een vragenlijst in over hun ervaringen. Naar aanleiding van de uitkomsten van het evaluatieonderzoek zal beoordeeld worden in hoeverre en hoe de SigMa-methodiek en set aangevuld of aangepast moeten worden om verdere implementatie goed te laten verlopen. Ook zal dan naar de borging op lange termijn worden gekeken, rekening houdend met de gewenste ondersteuning bij de inzet van de methodiek en landelijke dekking van deze ondersteuning.

Kenmerken

Projectnummer:
844001707
Looptijd: 100%
Looptijd: 100 %
2020
2024
Onderdeel van programma:
Gerelateerde subsidieronde:
Projectleider en penvoerder:
dr. H.R.W. Pasman
Verantwoordelijke organisatie:
Amsterdam UMC Locatie VUmc