Samen creëren en floreren: Wijkondernemingen als voedingsbodem voor een groene en verbonden buurt

Het lukte sociale wijkinitiatieven als geen ander om bewoners op een informele en betekenisvolle manier te betrekken bij het creëren van een gezonde leefomgeving. De rol en functie van sociale wijkondernemingen waren echter nog slecht geborgd in het sociaal en fysiek beleid. De vraag was hoe deze rollen/functies van sociale wijkondernemingen structureel ingebed konden worden en hoe deze beweging van onderop blijvend gefaciliteerd kon worden.

Doel

Het overkoepelende doel van het project was om de rol en taken die informele sociale wijkondernemingen vervullen bij het ontwikkelen van en samenwerken aan een gezonde leefomgeving inzichtelijk te maken en te borgen bij samenwerkingspartners en de gemeente. De ontwikkelde training nam daarin een centrale rol. Daarbij werd er aan de volgende subdoelen bijgedragen:
•    Versterking van (het bewustzijn over) de rol en positionering van sociale wijkondernemingen binnen het domein-overstijgend werken en de fysieke en sociale beleidskaders van de gemeente.
•    Gezamenlijk leren en ontwikkelen in een beweging van Gelderse sociale wijkondernemingen.

Aanpak, werkwijze

Het project combineerde praktijkgerichte actieonderzoeksmethoden met netwerk- en leeraanpakken. Centraal stond de proeftuin HEEM in de nieuwe wijk NDW21 in Nijmegen, waar bewoners, gemeente, woningcorporaties, welzijn en kennisinstellingen samenwerkten aan een ontmoetingsplek en groene buitenruimte. De ontwikkelde training domeinoverstijgend samenwerken werd toegepast, getest en verder ontwikkeld bij verschillende wijkondernemingen en beleidsmakers. Daarnaast zijn interviews, werkbijeenkomsten en een slotconferentie georganiseerd om inzichten te verzamelen, te delen en te verdiepen.

Samenwerkingspartners

Samenwerkingspartners binnen dit project waren: De Broederij, Stichting Vlier, De WUR, Gemeente Nijmegen, Sociale wijkondernemingen, Provincie Gelderland, Woningbouwcorporaties, Driestroom, Leefbaarheidsalliantie, Zorgbelang Inclusief, Academische Werkplaats Gezonde Leefomgeving, GGD Gelderland-Zuid.

Het project werd in een brede coalitie van samenwerkingspartners uitgevoerd. Dit sloot aan bij rol die sociale wijkondernemingen innemen; integraal en werkend vanuit de vragen en kennis van bewoners en tegelijkertijd de verbinding leggen met de systeemwereld van cultuur, zorg, woningbouw, gemeente en welzijn.

Resultaten

Sociale wijkondernemingen blijken cruciaal voor het verbinden van bewoners en het versterken van eigenaarschap in de buurt. In dit project stond de proeftuin HEEM in de Nijmeegse wijk NDW21 centraal: een creatieve en groene ontmoetingsplek waar bewoners samen koken, tuinieren en activiteiten organiseren. Uit de samenwerking met gemeente, woningcorporaties, welzijn en bewoners blijkt dat wijkondernemingen de brug slaan tussen systeem- en leefwereld. Ze maken gezondheid tastbaar: door groen, beweging, ontmoeting en zorgzame gemeenschappen. Het project leverde een praktische training op voor wijkondernemingen en gemeenten, en versterkte netwerken in Nijmegen, Arnhem en Zutphen. Belangrijkste les: sociale samenhang groeit langzaam, vraagt om vertrouwen, gelijkwaardigheid en ruimte om te experimenteren. HEEM en de betrokken initiatieven laten zien hoe bewoners en professionals sámen een gezonde, groene en verbonden wijk creëren.