Borgen van multidisciplinair overleg tussen verpleegkundigen, paramedici en huisartsen in de 1e lijn ter versterking van de gezondheid van kinderen en ouderen die complexe zorg nodig hebben
Kwetsbare thuiswonende ouderen ervaren belemmeringen op meerdere levensgebieden. Zij hebben complexe zorg nodig. Om deze zorg goed af te stemmen worden in de eerste lijn multidisciplinaire overleggen (MDO’s) tussen verpleegkundigen, paramedici en huisartsen georganiseerd. Het borgen van MDO’s geeft echter uitdagingen.
Doel
Het hoofddoel van dit project was het verkrijgen van inzicht in de onderbouwing van het borgen van MDO’s, tussen verpleegkundigen, paramedici en huisartsen, om de ervaren gezondheid van kinderen en ouderen die complexe zorg nodig hebben te versterken.
Werkwijze
Om deze doelstelling te bereiken, is gewerkt volgens de participatief actieonderzoek benadering. Het project werd uitgevoerd in de Zorggroep Huisartsen Oostelijk Zuid Limburg (HOZL). HOZL is een samenwerkingsverband met meer dan 70 huisartspraktijken in oostelijke Zuid-Limburg. In dit project deden 7 voorloper-MDO’s mee die succesvol zijn in de vroege implementatie van MDO’s tussen verpleegkundigen, paramedici en huisartsen.
Samenwerking
Dit project is een samenwerking tussen Zuyd Hogeschool, Huisartsen Oostelijk Zuid-Limburg, Paramedisch Centrum Sittard Zuid, Burgerkracht Limburg en Universiteit Maastricht, School for Public Health and Primary Care.
Resultaten
Via voor- en nametingen, observaties, interviews en focusgroepen zijn de borgingsbehoeften en belemmeringen in kaart gebracht. Belangrijke behoeften waren:
- een consistente werkwijze
- een stabiele teamsamenstelling
- hulpvraaggestuurd werken
Belangrijke belemmeringen waren:
- personeelswisselingen
- werkdruk
- beperkte structurele samenwerking met paramedici en specialisten ouderengeneeskunde
De borgingsstrategieën omvatten:
- de uitbreiding van MDO-teams
- de formalisering van werkafspraken
- een heldere taak- en rolverdeling
De evaluatie liet zien dat borging een gefaseerd proces is waarbij eerst de bestaande werkwijzen moeten worden versterkt. Hoewel de ervaren gezondheid van ouderen onveranderd bleef, lijkt het werkplezier van professionals wel toe te nemen.
Aanbevelingen
- Goede informatie boven patiëntparticipatie
Kwetsbare ouderen hebben de voorkeur goed geïnformeerd te zijn boven actieve participatie in het MDO zelf. Informeer de patiënten (en mantelzorgers) dat hun situatie in het MDO besproken wordt, maak de hulpvraag en doelen goed duidelijk en leg na het MDO mogelijk behandel- en zorgopties voor. Zo zijn ze betrokken bij de besluitvorming, en worden ze uitgebreid geïnformeerd worden over wat er besproken is. - Organiseer structurele leerbijeenkomsten
De gezamenlijke leerbijeenkomsten die werden georganiseerd zijn door de deelnemers als zeer waardevol ervaren. Ze bieden professionals de mogelijkheid om ervaringen uit te wisselen, van elkaar te leren en succesvolle borgingsstrategieën te delen. - Betrek regionale organisaties zoals wijkverpleegkundige, paramedische en huisartsenkoepels
Veel vraagstukken rondom borging, zoals gegevensuitwisseling, AVG en ICT, gaan verder dan de individuele MDO’s. Huisartsenkoepels en regionale organisaties kunnen hier een belangrijke ondersteunende rol in spelen door regionale afspraken te maken. Zij kunnen bijvoorbeeld helpen met het opstellen van een actief borgingsbeleid waarin samenwerking tussen zorgprofessionals wordt versterkt, of het ontwikkelen van een breder regionaal borgingsbeleid. Wijkverpleegkundige en paramedische koepels kunnen ondersteunen door afspraken te maken met verzekeraars over de financiële vergoeding van deelname in het MDO. Nu worden alleen huisartspraktijken vergoed. - Gebruik een facilitator voor duurzame borging
Een facilitator kan essentieel zijn voor een succesvolle borging van het MDO. Duurzame borging lijkt beter te slagen wanneer deze rol wordt ondergebracht in een bestaande functie, zoals die van praktijkmanager of wijkcoördinator. - Vervolgonderzoek is nodig om langetermijn effect in beeld te brengen
Onderzoek de effecten op twee niveaus: patiënt en team. Op patiëntniveau zijn uitkomstmaten nodig die beter aansluiten bij hun ervaren kwaliteit van MDOs en interprofessionele. Op teamniveau kan worden gekeken naar de ontwikkeling van interprofessionele samenwerking en zijn procesmaten relevant, zoals continuïteit, organisatie en inbedding van het MDO.
Succesfactoren
- Een interprofessioneel onderzoeksteam
Het kernteam bestond uit van achtergrond verpleegkundigen, fysiotherapeuten, ergotherapeut en een huisarts. Hierdoor had het team een interprofessionele blik en konden deze achtergronden meegenomen worden in het uitvoeren van dit onderzoek. - Participatief actieonderzoek
Dit was een passend design binnen de doelstelling. Doordat de co-teams zelf de borgingsstrategieën hebben bepaald en geïmplementeerd is de kans groot dat deze ook goed passen en beter geborgd blijven in de context van iedere MDO. - MDO-overstijgende samenwerking
Binnen alle 7 MDOs werden er barrières ervaren waarvoor op organisatieniveau een passende oplossing gevonden kon worden. Een mogelijke kans om op organisatieniveau meer samen te werken zijn de wijksamenwerkingsverbanden.
Belemmeringen
- Patiëntparticipatie niet zoals gepland
De deelname van patiënten was niet dusdanig ingeburgerd in de dagelijkse zorgpraktijk bij huisartsen dan aangenomen in het projectvoorstel. Zorgprofessionals gaven regelmatig aan geen meerwaarde te zien in patiëntparticipatie als het ging over het borgen van het MDO. Ondanks meerdere strategieën om deze meerwaarde aan te tonen hebben patiënten niet volledig kunnen participeren zoals gepland, en zijn er andere manieren van participatie gevonden om het patiëntperspectief te borgen. - De capaciteit van het onderzoeksteam
In met name fase 4 zijn er 7 (en later 6) MDO’s opgevolgd en gefaciliteerd, wat voor de begrootte capaciteit van het onderzoeksteam een uitdaging was. Hierdoor is veel meer tijd en aanvullend werk besteed door een van de onderzoekers dan vooraf begroot. - Mandaat vanuit de huisartspraktijk/maatschap
Om iets in het MDO te kunnen veranderen of borgen is er mandaat nodig is vanuit de huisartspraktijk/maatschap, ondanks dat het MDO breder is dan de huisartspraktijk. - Personeelswisselingen
Wisselingen maken het uitdagend om continuïteit in het onderzoek en de borgingsteams te behouden
Andere ZonMw-projecten
Bekijk de andere ZonMw-projecten waarbij Albine Moser betrokken is:
- Participatief verbeteren van de zorgrelatie voor zeer kwetsbare thuiswonende ouderen en hun mantelzorgers ter versterking van hun eigen regie
- Primus inter pares. Onderzoek naar het leiderschap van de huisarts in interprofessionele zorg aan kwetsbare ouderen.
- Patiëntenparticipatie bij de projecten van Palliantie: een structurele aanpak en implementatie in 3 consortia palliatieve zorg
- Ontwikkeling en evaluatie van een 'keuzegids' voor cliënten die kiezen voor een zorgaanbieder of zorgvorm in de langdurige zorg
Producten
Link: https://www.zuyd.nl/onderzoek/lectoraten/samen-beslissen-door-verpleegkundigen
Auteur: Slowig J, Ummels D, Hayen B, Ausems T, Moser A.
Link: https://www.zuyd.nl/onderzoek/lectoraten/samen-beslissen-door-verpleegkundigen
Auteur: J. Slowig, D. Ummels, E. Beekman, L. van Bokhoven, A. Moser
Auteur: J. van Dongen, D. Ummels
Auteur: J. Slowig, D. Ummels, A. Moser
Magazine: Ergotherapie
Begin- en eindpagina: 18-22