Improving essential care through improving care provider resilience. Putting nurses in the lead in choosing and testing evidence-based interventions
Kiezen voor Veerkracht
Verzorgenden en verpleegkundigen ervaren hun werk als betekenisvol, maar het is ook intensief. De druk op zorgverleners neemt toe door personeelstekorten en complexere zorgvragen .Daarom is veerkrachtig belangrijk. Veerkracht is het vermogen om goed met stress en tegenslagen om te gaan, daarvan te herstellen en er soms zelfs sterker uit te komen. V&V teams moeten zelf kunnen kiezen hoe zij ondersteunt worden in hun veerkracht, zodat de ondersteuning daadwerkelijk aansluit bij hun behoeften.
Doel
De veerkracht van V&V teams versterken door hen zeggenschap te geven om te bepalen hoe en met welke interventie zij aan de slag willen. V&V teams weten zelf immers het best welke bedreigingen van hun veerkracht zij ervaren, en wat zij nodig hebben om hier goed mee om te gaan. Hogere veerkracht van zorgverleners vermindert uitval door burn out en versterkt het werkplezier. Dit draagt bij aan continuïteit en kwaliteit van goede essentiële zorg.
Aanpak
Om ons doel te bereiken, hebben we de methodiek ‘Kiezen voor Veerkracht’ ontwikkeld. We maakten gebruik van participatieve co-creatie. Dit betekent dat we onderzoek deden samen met de praktijk. Zo was IC verpleegkundige Floor Esvelt deel van de onderzoeksgroep. Stakeholders en eindgebruikers werkten intensief met ons samen tijdens de ontwikkeling en evaluatie van de methodiek. Samen met een ‘Community of Practice’, oftewel een groep experts met een gemeenschappelijk belang, werkten we samen aan de methodiek. Deze werd getest in 3 zorgsettings (hospice, verpleeghuis, IC-afdeling). Evaluatie vond plaats via observaties en interviews. Op basis van de evaluatie werd de methodiek verbetert.
Samenwerkingspartners
De onderzoeksgroep bestond uit collega’s van volgende afdelingen:
- Amsterdam UMC, afdeling Ethiek Recht en Humaniora
- Amsterdam UMC, afdeling Public Health
- Amsterdam UMC, IC locatie VUmc
- De methodiek is gepilot en geëvalueerd bij:
- Amsterdam UMC, IC Volwassenen locatie VUmc
- Lelie Zorgroep, afd Woudestein (verpleeghuis Pniël), Rotterdam
- Hospice de Regenboog, Rotterdam
Resultaten
Kiezen voor Veerkracht is een praktisch stappenplan dat teams in ongeveer 6 maanden doorlopen. Eerst brengen zij in kaart waar behoefte aan is en welke interventies of werkwijzen daarbij kunnen helpen. Vervolgens kiezen zij zelf waar ze mee aan de slag gaan. Denk aan een training of een andere manier van roosteren. Het team probeert de gekozen aanpak uit en evalueert daarna wat het oplevert.
De methodiek bestaat verder uit:
- Het ‘kletsblik’ om het gesprek over veerkracht op gang te brengen.
- Een interventiemap met meer dan 50 interventies.
- Aanvullende materialen zoals een flyer voor leidinggevenden en een infographic waarin de stappen van de methodiek op 1 pagina worden gepresenteerd.
Aanbevelingen
- Binnen Kiezen voor Veerkracht ga je aan de slag met veerkracht door een (of meerdere) interventies in te zetten. Dat is belangrijk en waardevol, maar onthoud: het échte doel van de methodiek is om V&V-teams in hun kracht te zetten, hen te ondersteunen in hun zeggenschap en dat ondersteuning echt aansluit op de behoeften. Bewustwording en het gesprek aangaan waar teamleden behoefte aan hebben en veerkracht van krijgen is dus belangrijker dan een eenmalige interventie uitvoeren.
- Als het gaat om veerkracht, bestaan er verschillende behoeften in het team. In plaats van 1 interventie, kan je ook 2 verschillende interventies kiezen om uit te proberen: zo voorzie je in meerdere behoeften en bereik je meer mensen in je team.
- Ga je aan de slag met Kiezen voor Veerkracht? Gebruik de diversiteit van je team: zorg dat er teamleden met verschillende perspectieven, achtergronden en vaardigheden in het projectteam zitten. Zo gebruik je de kracht van diversiteit en ben je een goede afspiegeling van je team.
- Het project wordt getrokken door en voor het team, maar vergeet je leidinggevende niet. Betrek hem/haar waar nodig, en zorg voor goede afstemming en afspraken.
- Commitment is nodig van alle lagen van de organisatie: je team moet er zin in hebben om ermee aan de slag te gaan, je teamleider moet erachter staan en de organisatie moet toegewijd zijn om in te zetten op veerkracht en zeggenschap van verpleegkundigen en verzorgenden. Maak duidelijke afspraken en zorg dat wederzijdse verwachtingen helder zijn: wat is je budget, hoeveel uren kan je besteden aan het project?
- Kiezen voor Veerkracht kan onderdeel zijn van een duurzame verankering en strategie voor zeggenschap en veerkracht. Bespreek van tevoren of de teamleider en de organisatie bereid is tot duurzame verankering van de resultaten en de interventie (indien van toepassing) als het goed is geëvalueerd. Want zowel zeggenschap en veerkracht verbeteren niet na een eenmalige interventie, maar hebben een duurzame visie nodig.
- Gebruik de verschillende materialen om betrokkenen te informeren. De flyer biedt tips voor leidinggevenden, de infographic is voor het gehele team en de methodiek en de interventiemap zijn voor de projectleden.
- Wees creatief en pas de methodiek op zo’n manier toe dat past bij jouw team. Wil je liever meerdere interventies tegelijk aanbieden? Wil je vooral aan de slag met het Kletsblik van stap 2? Dat kan! Ook dat is zeggenschap nemen.
Vervolg
Momenteel wordt de methodiek Kiezen voor Veerkracht op verschillende plekken in Nederland toegepast en verder verspreid via presentaties en workshops op verschillende congressen. Zo creëren we zichtbaarheid en bekendheid, en ondersteunen we zorgverleners en -teams die zelf willen werken met de methodiek. Ook beogen we meer onderzoek te doen naar de methodiek in vervolgstudies.
Overig
De methodiek Kiezen voor Veerkracht is zelfstandig te gebruiken door V&V teams. Maar misschien heeft u vragen over hoe te beginnen, of wilt u leren van eerdere ervaringen. Neem gerust contact op met Malene van Schaik bij vragen over de methodiek.
Andere ZonMw-projecten
Bekijk de andere ZonMw-projecten waarbij Suzanne Metselaar betrokken is: